Bỏ qua, đến nội dung

Thuật ngữ

Thuật ngữ AI và khoa học dữ liệu bằng tiếng Anh và tiếng Việt.

Độ chính xác · Accuracy
Tỷ lệ dự đoán đúng.
Trí tuệ nhân tạo · Artificial intelligence
Các hệ thống thực hiện những việc thường đòi hỏi trí tuệ con người.
Lô dữ liệu · Batch
Một tập con các ví dụ được xử lý cùng nhau trong một lần cập nhật.
Đánh đổi độ chệch – phương sai · Bias–variance trade-off
Mô hình đơn giản sai do độ chệch, mô hình linh hoạt sai do phương sai.
Phân loại · Classification
Dự đoán một nhóm.
Phân cụm · Clustering
Gom các ví dụ giống nhau mà không cần nhãn.
Thị giác máy tính · Computer vision
Tính toán với hình ảnh và video.
Khoảng tin cậy · Confidence interval
Một khoảng có khả năng chứa giá trị thật của tham số.
Ma trận nhầm lẫn · Confusion matrix
Bảng so sánh lớp dự đoán với lớp thực tế.
Tương quan · Correlation
Mối quan hệ thống kê giữa hai biến; không phải bằng chứng của quan hệ nhân quả.
Kiểm chứng chéo · Cross-validation
Đánh giá mô hình bằng cách chia dữ liệu nhiều lần thành phần huấn luyện và phần kiểm định.
Rò rỉ dữ liệu · Data leakage
Thông tin từ ngoài dữ liệu huấn luyện lọt vào mô hình và làm kết quả cao giả tạo.
Quy trình xử lý dữ liệu · Data pipeline
Các bước tự động để thu thập, làm sạch và chuyển giao dữ liệu.
Trực quan hoá dữ liệu · Data visualization
Thể hiện dữ liệu bằng biểu đồ và đồ hoạ.
Tập dữ liệu · Dataset
Tập hợp các ví dụ dùng để huấn luyện hoặc đánh giá mô hình.
Học sâu · Deep learning
Học máy với mạng nơ-ron nhiều tầng.
Giảm chiều dữ liệu · Dimensionality reduction
Biểu diễn dữ liệu bằng ít biến hơn mà vẫn giữ cấu trúc quan trọng.
Biểu diễn nhúng · Embedding
Một vector số biểu diễn ý nghĩa của văn bản, hình ảnh hoặc dữ liệu khác.
Epoch (lượt huấn luyện) · Epoch
Một lượt duyệt qua toàn bộ tập huấn luyện.
Đặc trưng · Feature
Biến đầu vào mà mô hình dùng để đưa ra dự đoán.
Tinh chỉnh · Fine-tuning
Tiếp tục huấn luyện một mô hình đã được huấn luyện trước trên dữ liệu của bạn.
Hạ gradient · Gradient descent
Liên tục điều chỉnh tham số theo hướng làm giảm hàm mất mát.
Ảo giác · Hallucination
Mô hình đưa ra kết quả tự tin nhưng sai hoặc không có căn cứ.
Siêu tham số · Hyperparameter
Một thiết lập được chọn trước khi huấn luyện, chẳng hạn tốc độ học.
Kiểm định giả thuyết · Hypothesis testing
Phương pháp thống kê để đánh giá liệu một hiệu ứng quan sát được có khả năng chỉ do ngẫu nhiên hay không.
Suy luận · Inference
Chạy một mô hình đã huấn luyện để đưa ra dự đoán.
Nhãn · Label
Đầu ra đúng của một ví dụ trong học có giám sát.
Mô hình ngôn ngữ lớn · Large language model
Mô hình rất lớn được huấn luyện trên văn bản để hiểu và sinh ngôn ngữ.
Tốc độ học · Learning rate
Kích thước bước trong hạ gradient.
Hàm mất mát · Loss function
Thước đo mức độ sai của các dự đoán; huấn luyện nhằm cực tiểu hoá nó.
Học máy · Machine learning
Các thuật toán học quy luật từ dữ liệu thay vì làm theo quy tắc viết tay.
Giá trị thiếu · Missing value
Ô dữ liệu không có giá trị được ghi lại.
Xử lý ngôn ngữ tự nhiên · Natural language processing
Tính toán với ngôn ngữ của con người.
Mạng nơ-ron · Neural network
Mô hình gồm các tầng đơn vị đơn giản nối với nhau, có trọng số được học.
Chuẩn hoá · Normalization
Đưa các giá trị về cùng một khoảng hoặc phân phối.
Giá trị ngoại lai · Outlier
Điểm dữ liệu nằm xa các điểm còn lại.
Quá khớp · Overfitting
Mô hình học thuộc dữ liệu huấn luyện và tổng quát hoá kém.
Giá trị p · p-value
Xác suất thu được kết quả ít nhất cực đoan như quan sát được nếu giả thuyết không là đúng.
Độ chính xác dương (precision) · Precision
Trong số các mục được dự đoán là dương, có bao nhiêu mục thực sự dương.
Câu lệnh gợi ý (prompt) · Prompt
Văn bản đầu vào để chỉ dẫn một mô hình ngôn ngữ.
Độ phủ (recall) · Recall
Trong số các mục thực sự dương, có bao nhiêu mục được tìm ra.
Hồi quy · Regression
Dự đoán một con số liên tục.
Điều chuẩn · Regularization
Kỹ thuật hạn chế các mô hình quá phức tạp để giảm hiện tượng quá khớp.
Học tăng cường · Reinforcement learning
Một tác tử học bằng thử và sai để tối đa hoá phần thưởng.
Sinh văn bản có truy xuất (RAG) · Retrieval-augmented generation
Mô hình ngôn ngữ trả lời dựa trên các tài liệu được truy xuất cho câu hỏi.
Học có giám sát · Supervised learning
Học từ các ví dụ đi kèm đáp án đúng (nhãn).
Tập kiểm thử · Test set
Dữ liệu giữ riêng, chỉ dùng một lần để ước lượng hiệu năng cuối cùng.
Token · Token
Một đoạn văn bản (từ hoặc mảnh từ) mà mô hình ngôn ngữ đọc và viết.
Tập huấn luyện · Training set
Dữ liệu dùng để khớp mô hình.
Học chuyển giao · Transfer learning
Dùng lại mô hình đã huấn luyện cho một tác vụ làm điểm xuất phát cho tác vụ khác.
Chưa khớp · Underfitting
Mô hình quá đơn giản để nắm bắt quy luật trong dữ liệu.
Học không giám sát · Unsupervised learning
Tìm cấu trúc trong dữ liệu không có nhãn.
Tập kiểm định · Validation set
Dữ liệu dùng để điều chỉnh các lựa chọn như siêu tham số.