Thuật ngữ
Thuật ngữ AI và khoa học dữ liệu bằng tiếng Anh và tiếng Việt.
- Độ chính xác · Accuracy
- Tỷ lệ dự đoán đúng.
- Trí tuệ nhân tạo · Artificial intelligence
- Các hệ thống thực hiện những việc thường đòi hỏi trí tuệ con người.
- Lô dữ liệu · Batch
- Một tập con các ví dụ được xử lý cùng nhau trong một lần cập nhật.
- Đánh đổi độ chệch – phương sai · Bias–variance trade-off
- Mô hình đơn giản sai do độ chệch, mô hình linh hoạt sai do phương sai.
- Phân loại · Classification
- Dự đoán một nhóm.
- Phân cụm · Clustering
- Gom các ví dụ giống nhau mà không cần nhãn.
- Thị giác máy tính · Computer vision
- Tính toán với hình ảnh và video.
- Khoảng tin cậy · Confidence interval
- Một khoảng có khả năng chứa giá trị thật của tham số.
- Ma trận nhầm lẫn · Confusion matrix
- Bảng so sánh lớp dự đoán với lớp thực tế.
- Tương quan · Correlation
- Mối quan hệ thống kê giữa hai biến; không phải bằng chứng của quan hệ nhân quả.
- Kiểm chứng chéo · Cross-validation
- Đánh giá mô hình bằng cách chia dữ liệu nhiều lần thành phần huấn luyện và phần kiểm định.
- Rò rỉ dữ liệu · Data leakage
- Thông tin từ ngoài dữ liệu huấn luyện lọt vào mô hình và làm kết quả cao giả tạo.
- Quy trình xử lý dữ liệu · Data pipeline
- Các bước tự động để thu thập, làm sạch và chuyển giao dữ liệu.
- Trực quan hoá dữ liệu · Data visualization
- Thể hiện dữ liệu bằng biểu đồ và đồ hoạ.
- Tập dữ liệu · Dataset
- Tập hợp các ví dụ dùng để huấn luyện hoặc đánh giá mô hình.
- Học sâu · Deep learning
- Học máy với mạng nơ-ron nhiều tầng.
- Giảm chiều dữ liệu · Dimensionality reduction
- Biểu diễn dữ liệu bằng ít biến hơn mà vẫn giữ cấu trúc quan trọng.
- Biểu diễn nhúng · Embedding
- Một vector số biểu diễn ý nghĩa của văn bản, hình ảnh hoặc dữ liệu khác.
- Epoch (lượt huấn luyện) · Epoch
- Một lượt duyệt qua toàn bộ tập huấn luyện.
- Đặc trưng · Feature
- Biến đầu vào mà mô hình dùng để đưa ra dự đoán.
- Tinh chỉnh · Fine-tuning
- Tiếp tục huấn luyện một mô hình đã được huấn luyện trước trên dữ liệu của bạn.
- Hạ gradient · Gradient descent
- Liên tục điều chỉnh tham số theo hướng làm giảm hàm mất mát.
- Ảo giác · Hallucination
- Mô hình đưa ra kết quả tự tin nhưng sai hoặc không có căn cứ.
- Siêu tham số · Hyperparameter
- Một thiết lập được chọn trước khi huấn luyện, chẳng hạn tốc độ học.
- Kiểm định giả thuyết · Hypothesis testing
- Phương pháp thống kê để đánh giá liệu một hiệu ứng quan sát được có khả năng chỉ do ngẫu nhiên hay không.
- Suy luận · Inference
- Chạy một mô hình đã huấn luyện để đưa ra dự đoán.
- Nhãn · Label
- Đầu ra đúng của một ví dụ trong học có giám sát.
- Mô hình ngôn ngữ lớn · Large language model
- Mô hình rất lớn được huấn luyện trên văn bản để hiểu và sinh ngôn ngữ.
- Tốc độ học · Learning rate
- Kích thước bước trong hạ gradient.
- Hàm mất mát · Loss function
- Thước đo mức độ sai của các dự đoán; huấn luyện nhằm cực tiểu hoá nó.
- Học máy · Machine learning
- Các thuật toán học quy luật từ dữ liệu thay vì làm theo quy tắc viết tay.
- Giá trị thiếu · Missing value
- Ô dữ liệu không có giá trị được ghi lại.
- Xử lý ngôn ngữ tự nhiên · Natural language processing
- Tính toán với ngôn ngữ của con người.
- Mạng nơ-ron · Neural network
- Mô hình gồm các tầng đơn vị đơn giản nối với nhau, có trọng số được học.
- Chuẩn hoá · Normalization
- Đưa các giá trị về cùng một khoảng hoặc phân phối.
- Giá trị ngoại lai · Outlier
- Điểm dữ liệu nằm xa các điểm còn lại.
- Quá khớp · Overfitting
- Mô hình học thuộc dữ liệu huấn luyện và tổng quát hoá kém.
- Giá trị p · p-value
- Xác suất thu được kết quả ít nhất cực đoan như quan sát được nếu giả thuyết không là đúng.
- Độ chính xác dương (precision) · Precision
- Trong số các mục được dự đoán là dương, có bao nhiêu mục thực sự dương.
- Câu lệnh gợi ý (prompt) · Prompt
- Văn bản đầu vào để chỉ dẫn một mô hình ngôn ngữ.
- Độ phủ (recall) · Recall
- Trong số các mục thực sự dương, có bao nhiêu mục được tìm ra.
- Hồi quy · Regression
- Dự đoán một con số liên tục.
- Điều chuẩn · Regularization
- Kỹ thuật hạn chế các mô hình quá phức tạp để giảm hiện tượng quá khớp.
- Học tăng cường · Reinforcement learning
- Một tác tử học bằng thử và sai để tối đa hoá phần thưởng.
- Sinh văn bản có truy xuất (RAG) · Retrieval-augmented generation
- Mô hình ngôn ngữ trả lời dựa trên các tài liệu được truy xuất cho câu hỏi.
- Học có giám sát · Supervised learning
- Học từ các ví dụ đi kèm đáp án đúng (nhãn).
- Tập kiểm thử · Test set
- Dữ liệu giữ riêng, chỉ dùng một lần để ước lượng hiệu năng cuối cùng.
- Token · Token
- Một đoạn văn bản (từ hoặc mảnh từ) mà mô hình ngôn ngữ đọc và viết.
- Tập huấn luyện · Training set
- Dữ liệu dùng để khớp mô hình.
- Học chuyển giao · Transfer learning
- Dùng lại mô hình đã huấn luyện cho một tác vụ làm điểm xuất phát cho tác vụ khác.
- Chưa khớp · Underfitting
- Mô hình quá đơn giản để nắm bắt quy luật trong dữ liệu.
- Học không giám sát · Unsupervised learning
- Tìm cấu trúc trong dữ liệu không có nhãn.
- Tập kiểm định · Validation set
- Dữ liệu dùng để điều chỉnh các lựa chọn như siêu tham số.